تفاوت IPv4 و IPv6 چیست و چگونه IP سایت و سرور را پیدا کنیم؟

مقدمه:

اگر هنگام خرید هاست یا سرور با IPv4 و IPv6 روبه‌ رو شده‌اید، شناخت تفاوت این دو برای انتخاب و مدیریت صحیح شبکه ضروری است. پاسخ کوتاه به سؤال «تفاوت IPv4 و IPv6 چیست و چگونه IP سایت و سرور را پیدا کنیم؟» این است که IPv4 از آدرس‌های ۳۲ بیتی و IPv6 از آدرس‌های ۱۲۸ بیتی استفاده می‌کند؛ بنابراین فضای آدرس‌دهی IPv6 بسیار گسترده‌ تر است. برای پیدا کردن IP یک دامنه نیز می‌توان از ابزارهایی مانند nslookup و برای مشاهده IP دستگاه یا سرور از ابزارهای سیستم‌عامل استفاده کرد.

فهرست مطالب

• IP چیست و چه نقشی دارد؟
• IPv4 چیست؟
• IPv6 چیست؟
• تفاوت IPv4 و IPv6 چیست؟
• جدول مقایسه IPv4 و IPv6
• IPv4 بهتر است یا IPv6؟
• چگونه IP یک سایت را پیدا کنیم؟
• چگونه IP سیستم یا سرور را مشاهده کنیم؟
• تفاوت IP سایت، IP سرور و IP سیستم چیست؟
• نکات مهم هنگام بررسی IP سایت و سرور
• جمع‌بندی
• سؤالات متداول

IP چیست و چه نقشی در شبکه دارد؟

IP مخفف Internet Protocol است. دستگاه‌ها و سرویس‌هایی که از پروتکل اینترنت برای ارتباط استفاده می‌کنند، برای شناسایی رابط شبکه و مسیریابی داده به آدرس IP نیاز دارند.

در حال حاضر IPv4 و IPv6 دو نوع اصلی آدرس IP مورد استفاده در اینترنت هستند. IANA نیز IPv4 را به‌عنوان آدرس ۳۲ بیتی و IPv6 را به‌عنوان آدرس ۱۲۸ بیتی معرفی می‌کند.

برای مثال، یک IPv4 می‌تواند به شکل زیر باشد:

192.0.2.53

و یک IPv6 نمونه ممکن است به این شکل نمایش داده شود:

2001:db8:85a3::8a2e:370:7334

نحوه نمایش این دو متفاوت است، اما هر دو برای آدرس‌دهی و ارتباط در شبکه‌های مبتنی بر IP به کار می‌روند.

[لینک داخلی پیشنهادی: انکرتکست «IP چیست و چگونه کار می‌کند» ← مقاله معرفی IP و انواع آن]

CTA اول: اگر برای انتخاب سرور یا پیکربندی شبکه پروژه خود مطمئن نیستید که به IPv4، IPv6 یا هر دو نیاز دارید، می‌توانید شرایط سرویس را با کارشناسان شرکت تجارت الکترونیک نوژن بررسی کنید تا نوع IP متناسب با کاربرد و زیرساخت شما مشخص شود.

IPv4 چیست؟

IPv4 مخفف Internet Protocol Version 4 است. طبق مشخصات رسمی، IPv4 از آدرس‌های ۳۲ بیتی استفاده می‌کند و معمولاً در قالب چهار عدد ده‌دهی جداشده با نقطه نمایش داده می‌شود.

برای مثال:

203.0.113.20

هر بخش از این آدرس یکی از اجزای نمایش ده‌دهی آدرس ۳۲ بیتی است.

IPv4 همچنان در بسیاری از شبکه‌ها، سرویس‌های اینترنتی، هاست‌ها و سرورها استفاده می‌شود. با این حال، محدود بودن فضای آدرس‌دهی آن یکی از دلایلی بود که توسعه و استقرار IPv6 را ضروری کرد.

مزایای IPv4

یکی از مهم‌ ترین مزایای IPv4، سازگاری گسترده آن با تجهیزات، شبکه‌ها و سرویس‌های موجود است. بسیاری از نرم‌افزارها و زیرساخت‌های قدیمی و جدید هنوز بدون مشکل با IPv4 کار می‌کنند.

همچنین قالب IPv4 نسبتاً کوتاه و برای کاربران قابل تشخیص است؛ به همین دلیل در تنظیمات سرور، فایروال و DNS زیاد با آن روبه‌ رو می‌شویم.

محدودیت اصلی IPv4

مهم‌ ترین محدودیت IPv4، اندازه فضای آدرس‌ دهی آن است. چون آدرس IPv4 فقط ۳۲ بیت دارد، تعداد آدرس‌های ممکن محدود است. IPv6 با استفاده از آدرس ۱۲۸ بیتی فضای بسیار بزرگ‌ تری برای آدرس‌دهی فراهم می‌کند.

IPv6 چیست؟

IPv6 مخفف Internet Protocol Version 6 است و مشخصات فعلی آن در RFC 8200 تعریف شده است. در IPv6 طول آدرس به ۱۲۸ بیت افزایش یافته است.

یک نمونه IPv6 به شکل زیر است:

2001:db8:1234:5678::10

برخلاف IPv4 که معمولاً با اعداد ده‌دهی و نقطه نوشته می‌شود، IPv6 معمولاً در قالب گروه‌های هگزادسیمال جداشده با : نمایش داده می‌شود.

چرا IPv6 ایجاد شد؟

افزایش تعداد دستگاه‌ها و سرویس‌های متصل به اینترنت، نیاز به فضای آدرس‌دهی بسیار بزرگ‌تری را ایجاد کرد. IPv6 با استفاده از آدرس‌های ۱۲۸ بیتی این محدودیت را تا حد بسیار زیادی برطرف می‌کند.

IPv6 تنها افزایش طول آدرس نیست و مشخصات پروتکل نیز نسبت به IPv4 تغییر کرده است. با این حال، برای کاربران عادی مهم‌ترین تفاوت قابل مشاهده همان ساختار و اندازه آدرس است.

تفاوت IPv4 و IPv6 چیست؟

در بررسی تفاوت IPv4 و IPv6 اولین تفاوت مهم، طول آدرس است. IPv4 دارای آدرس ۳۲ بیتی و IPv6 دارای آدرس ۱۲۸ بیتی است.

همین تفاوت باعث می‌شود تعداد آدرس‌های قابل ایجاد در IPv6 به شکل چشمگیری بیشتر از IPv4 باشد.

تفاوت در شکل نوشتن آدرس

IPv4 معمولاً به شکل چهار عدد جداشده با نقطه نوشته می‌شود:

192.0.2.15

IPv6 معمولاً شامل گروه‌هایی از اعداد هگزادسیمال است:

2001:db8::15

بنابراین حتی بدون ابزار خاص نیز در بسیاری از موارد می‌توان از روی ظاهر آدرس تشخیص داد که با IPv4 یا IPv6 روبه‌ رو هستیم.

تفاوت در فضای آدرس‌ دهی

IPv4 دارای فضای آدرس‌ دهی ۳۲ بیتی است، درحالی‌ که IPv6 از فضای ۱۲۸ بیتی استفاده می‌کند. IANA این دو قالب را به‌ ترتیب به‌ عنوان آدرس‌های ۳۲ و ۱۲۸ بیتی معرفی می‌کند.

این موضوع اصلی‌ ترین دلیل فنی برای افزایش ظرفیت آدرس‌دهی در IPv6 است.

تفاوت در سازگاری

IPv4 و IPv6 دو پروتکل مستقل هستند و یک آدرس IPv4 مستقیماً همان آدرس IPv6 محسوب نمی‌شود. به همین دلیل شبکه‌ها و سرویس‌ها ممکن است یکی از آن‌ها یا هر دو را پشتیبانی کنند.

در بسیاری از زیرساخت‌ها از حالت Dual Stack استفاده می‌شود؛ یعنی سرویس قادر است هم از IPv4 و هم از IPv6 استفاده کند. انتخاب معماری مناسب باید بر اساس پشتیبانی شبکه، سیستم‌عامل، ارائه‌ دهنده سرویس و کاربران انجام شود.

جدول مقایسه IPv4 و IPv6

اطلاعات مربوط به طول آدرس IPv4 و IPv6 مطابق مشخصات IANA و RFC 8200 است.

CTA دوم: اگر برای وب‌ سایت یا نرم‌افزار خود نیاز به سروری با پشتیبانی مناسب از IPv4 یا IPv6 دارید، می‌توانید سرویس‌های هاست، سرور مجازی و سرور اختصاصی شرکت تجارت الکترونیک نوژن را بررسی کنید و پیش از انتخاب، وضعیت IP و سازگاری شبکه پروژه را ارزیابی کنید.

[لینک داخلی پیشنهادی: انکرتکست «خرید سرور مجازی» ← صفحه خدمات سرور مجازی]

[لینک داخلی پیشنهادی: انکرتکست «سرور اختصاصی» ← صفحه خدمات سرور اختصاصی]

IPv4 بهتر است یا IPv6؟

نمی‌توان یکی را بدون درنظر گرفتن شرایط پروژه برای تمام کاربران بهتر دانست. اگر شبکه، نرم‌افزار یا کاربران شما فقط IPv4 را پشتیبانی می‌کنند، IPv4 همچنان برای آن سناریو ضروری است.

در مقابل، پشتیبانی از IPv6 به شما امکان استفاده از فضای آدرس‌دهی جدیدتر و بزرگ‌ تر را می‌دهد. برای سرویس‌هایی که باید در دسترس طیف گسترده‌ای از کاربران باشند، Dual Stack می‌تواند گزینه کاربردی باشد؛ البته به شرط آنکه زیرساخت و ارائه‌دهنده شما از هر دو نسخه پشتیبانی کنند.

بنابراین هنگام خرید هاست یا سرور بهتر است فقط به عبارت «دارای IPv6» توجه نکنید و پشتیبانی واقعی سیستم‌عامل، شبکه دیتاسنتر، DNS و نرم‌افزار موردنظر را نیز بررسی کنید.

چگونه IP یک سایت را پیدا کنیم؟

برای پیدا کردن IP یک سایت، ساده‌ ترین روش بررسی رکورد DNS دامنه است. در ویندوز می‌توان این کار را با فرمان nslookup انجام داد.

مایکروسافت nslookup را ابزاری برای نمایش اطلاعات مورد استفاده در عیب‌ یابی زیرساخت DNS معرفی می‌کند.

پیدا کردن IP سایت در ویندوز با nslookup

ابتدا Command Prompt یا PowerShell را باز کنید و دستور زیر را وارد کنید:

nslookup example.com

به‌جای example.com دامنه موردنظر را قرار دهید.

در خروجی ممکن است یک یا چند IP مشاهده کنید. اگر دامنه دارای رکورد IPv4 باشد، معمولاً آدرس مربوط به رکورد A نمایش داده می‌شود. در صورت وجود IPv6 نیز ممکن است آدرس AAAA نمایش داده شود.

برای بررسی مشخص‌تر IPv6 می‌توان از Query مربوط به AAAA استفاده کرد:

nslookup -query=AAAA example.com

این روش بر پایه DNS است و IPهایی را نشان می‌دهد که Resolver برای آن دامنه دریافت می‌کند. عملکرد دقیق خروجی می‌تواند به تنظیمات DNS و سیستم شما بستگی داشته باشد.

آیا IP نمایش‌ داده‌ شده همان سرور اصلی سایت است؟

نه همیشه.

اگر سایت پشت CDN، Reverse Proxy یا سرویس‌های محافظتی قرار داشته باشد، IP حاصل از DNS ممکن است متعلق به لایه واسط باشد و نه سرور اصلی وب‌ سایت.

بنابراین نتیجه nslookup را باید به‌عنوان IP پاسخ DNS دامنه تفسیر کرد، نه الزاماً IP واقعی Origin Server.

[لینک داخلی پیشنهادی: انکرتکست «DNS چیست و چگونه کار می‌کند» ← مقاله آموزش DNS و رکوردهای A، AAAA و CNAME]

چگونه IP سیستم یا سرور را پیدا کنیم؟

روش مشاهده IP به سیستم‌ عامل بستگی دارد. همچنین باید توجه کنید که IP محلی سیستم با Public IP اینترنت الزاماً یکسان نیست.

مشاهده IP در ویندوز

در Windows می‌توانید Command Prompt را باز کرده و دستور زیر را وارد کنید:

ipconfig

مایکروسافت اعلام می‌کند ipconfig مقادیر فعلی پیکربندی TCP/IP شبکه را نمایش می‌دهد.

برای مشاهده جزئیات بیشتر می‌توانید از:

ipconfig /all

استفاده کنید.

در خروجی ممکن است مواردی مانند IPv4 Address، IPv6 Address، Default Gateway و DNS Serverها را مشاهده کنید.

مشاهده IP در لینوکس

در بسیاری از توزیع‌های لینوکس، ابزار ip برای بررسی تنظیمات شبکه استفاده می‌شود. مستندات Linux manual pages نیز بخش مربوط به ip-address را برای مدیریت و مشاهده آدرس‌های شبکه ارائه می‌کند.

دستور رایج:

ip addr

در خروجی، آدرس‌های IPv4 معمولاً در مقابل inet و IPv6 در مقابل inet6 دیده می‌شوند.

هنگام کار روی سرور ریموت، در تغییر تنظیمات Network Interface، Route یا Firewall احتیاط کنید. یک تنظیم اشتباه می‌تواند ارتباط SSH یا دسترسی مدیریتی شما را قطع کند.

تفاوت IP سایت، IP سرور و IP سیستم چیست؟

این سه اصطلاح گاهی به‌ جای یکدیگر استفاده می‌شوند، اما همیشه مفهوم یکسانی ندارند.

IP سیستم آدرسی است که به رابط شبکه کامپیوتر یا دستگاه شما تخصیص یافته است. این IP ممکن است خصوصی باشد و فقط در شبکه داخلی استفاده شود.

IP سرور آدرسی است که برای ارتباط با یک سرور استفاده می‌شود. سرور می‌تواند چند رابط شبکه و در نتیجه چند IP مختلف داشته باشد.

IP سایت معمولاً به IP یا IPهایی گفته می‌شود که DNS دامنه سایت به آن‌ها Resolve می‌شود. این IP ممکن است IP مستقیم سرور، Load Balancer یا CDN باشد.

به همین دلیل اگر IP حاصل از nslookup با IP اصلی VPS شما متفاوت بود، الزاماً مشکلی وجود ندارد.

رکورد A و AAAA چه ارتباطی با IPv4 و IPv6 دارند؟

در DNS، رکورد A برای نگاشت یک نام دامنه به آدرس IPv4 استفاده می‌شود و رکورد AAAA برای IPv6 کاربرد دارد.

بنابراین وقتی دامنه‌ای هم رکورد A و هم AAAA دارد، امکان دارد کاربران بسته به شبکه و شرایط اتصال از IPv4 یا IPv6 به سرویس متصل شوند.

برای تنظیم این رکوردها باید IP دقیق سرویس را از شرکت هاستینگ یا تنظیمات سرور دریافت کنید. وارد کردن IP اشتباه می‌تواند باعث شود دامنه به مقصد دیگری هدایت شود یا سایت در دسترس نباشد.

[لینک داخلی پیشنهادی: انکرتکست «معرفی رکوردهای DNS» ← مقاله رکوردهای A، AAAA، CNAME، MX و TXT]

چک‌ لیست پیدا کردن IP صحیح سایت و سرور

پیش از استفاده از IP به این موارد توجه کنید:

• مشخص کنید دنبال Public IP هستید یا Private IP.
• برای دامنه، رکوردهای A و AAAA را جداگانه بررسی کنید.
• اگر سایت پشت CDN قرار دارد، IP DNS را با Origin IP اشتباه نگیرید.
• در ویندوز برای IP کارت شبکه از ipconfig استفاده کنید.
• برای بررسی DNS دامنه از nslookup استفاده کنید.
• در لینوکس با ip addr آدرس Interfaceها را بررسی کنید.
• قبل از تغییر DNS یا تنظیمات شبکه، مقدار فعلی را یادداشت یا از تنظیمات لازم نسخه پشتیبان تهیه کنید.
• در سرور ریموت، قبل از تغییر IP، Route یا Firewall مطمئن شوید روش جایگزینی برای دسترسی مدیریتی دارید.

چند اشتباه رایج هنگام پیدا کردن IP سایت

یکی از اشتباهات رایج این است که کاربر تصور می‌کند هر IP نمایش‌ داده‌شده در DNS حتماً همان IP فیزیکی یا اصلی سرور است. استفاده از CDN، Proxy و Load Balancer می‌تواند این فرض را نادرست کند.

اشتباه دیگر، یکسان دانستن IP داخلی با IP عمومی است. ممکن است روی سیستم خود یک IP خصوصی مانند 192.168.x.x داشته باشید، درحالی‌که اتصال اینترنت شما از Public IP دیگری استفاده کند.

همچنین دیدن یک IPv6 طولانی در خروجی ابزارهای ویندوز نشانه خطا نیست. این آدرس ممکن است بخشی از تنظیمات معمول IPv6 همان رابط شبکه باشد.

[لینک داخلی پیشنهادی: انکرتکست «تفاوت IP ثابت، پویا، اختصاصی و اشتراکی» ← مقاله مقایسه انواع IP]

جمع‌ بندی

در پاسخ به سؤال «تفاوت IPv4 و IPv6 چیست و چگونه IP سایت و سرور را پیدا کنیم؟» مهم‌ترین نکته این است که IPv4 از آدرس‌های ۳۲ بیتی و IPv6 از آدرس‌های ۱۲۸ بیتی استفاده می‌کند. IPv6 به همین دلیل فضای آدرس‌دهی بسیار بزرگ‌ تری دارد و قالب نوشتن آن نیز با IPv4 متفاوت است.

برای پیدا کردن IP یک سایت می‌توانید DNS دامنه را با ابزارهایی مانند nslookup بررسی کنید. برای مشاهده IP سیستم در ویندوز نیز ipconfig و در لینوکس ابزارهایی مانند ip addr کاربرد دارند.

در انتخاب IPv4 یا IPv6 باید وضعیت شبکه، DNS، سیستم‌عامل، نرم‌افزار و ارائه‌دهنده سرویس را در نظر گرفت. در بسیاری از پروژه‌ها نیز استفاده هم‌زمان از هر دو نسخه می‌تواند منطقی باشد.

CTA سوم: اگر برای راه‌اندازی سایت، سرور مجازی، سرور اختصاصی یا تنظیمات شبکه نیاز به بررسی IPv4، IPv6 یا DNS دارید، می‌توانید سرویس‌ها و خدمات فنی شرکت تجارت الکترونیک نوژن را بررسی کرده و برای انتخاب ساختار مناسب پروژه مشاوره دریافت کنید.

سؤالات متداول

۱. تفاوت اصلی IPv4 و IPv6 چیست؟

تفاوت اصلی در طول آدرس است. IPv4 از آدرس‌های ۳۲ بیتی و IPv6 از آدرس‌های ۱۲۸ بیتی استفاده می‌کند.

۲. چگونه بفهمیم یک IP از نوع IPv4 است یا IPv6؟

IPv4 معمولاً به شکل چهار عدد جداشده با نقطه مانند 192.0.2.10 نمایش داده می‌شود. IPv6 از گروه‌های هگزادسیمال و علامت : استفاده می‌کند.

۳. چگونه IP یک سایت را در ویندوز پیدا کنیم؟

Command Prompt را باز کنید و دستور nslookup domain.com را اجرا کنید. این ابزار اطلاعات DNS دامنه و IPهای Resolve‌شده را نمایش می‌دهد.

۴. آیا IP سایت همان IP سرور اصلی است؟

نه همیشه. اگر سایت پشت CDN، Proxy یا Load Balancer باشد، IP نمایش‌داده‌شده ممکن است متعلق به همان لایه واسط باشد.

۵. چگونه IPv4 و IPv6 سیستم ویندوز را ببینیم؟

در Command Prompt دستور ipconfig یا برای جزئیات بیشتر ipconfig /all را اجرا کنید.

۶. آیا داشتن IPv6 به معنی حذف IPv4 است؟

خیر. یک شبکه یا سرویس می‌تواند هم‌زمان IPv4 و IPv6 داشته باشد. تصمیم به استفاده از هرکدام به پشتیبانی زیرساخت و نیاز پروژه بستگی دارد.

۷. رکورد A و AAAA چه تفاوتی دارند؟

رکورد A برای اشاره دامنه به IPv4 و رکورد AAAA برای اشاره به IPv6 استفاده می‌شود.